Lịch sử Đức Phật Thích Ca là lịch sử của một con người, nhờ công phu tu tập tự thân đã chứng đạt quả vị Giác ngộ. Suốt 45 năm thuyết giáo độ sinh, Ngài trở thành con người vĩ đại nhất sinh ra ở đời. Chính cuộc đời Đức Phật vĩ đại như thế khiến cho yếu tố huyền thoại của Ngài khi Đản sinh đi vào tâm thức nhân loại như là một huyền sử thiêng liêng, ngõ hầu tạo ra những dấu ấn tâm linh, ngay từ khi con người cất bước chân đi tìm về miền đất an lạc.

    Phật giáo từ Ấn Ðộ du nhập Việt Nam đã trên hai ngàn năm. Ngay từ rất sớm, Phật giáo đã được tiếp nhận và trở thành một tư tưởng chủ đạo trong nền văn hóa dân tộc, dĩ nhiên là sau khi đã bản địa hóa Phật giáo. Suốt hơn hai ngàn năm lịch sử, Phật giáo luôn đồng cam cộng khổ với vận mệnh thăng trầm của xứ sở, trong công cuộc chống ngoại xâm cũng như sự nghiệp dựng nước, mở mang bờ cõi, đánh bạt âm mưu xâm lăng và nô dịch về văn hóa của thế lực phương Bắc trong nhiều giai đoạn

Nói đến Ðệ Tam Tổ Trúc Lâm là nói đến sư Huyền Quang. Khi chưa xuất gia, Huyền Quang tên là Lý Ðạo Tải, sinh năm 1254 tại làng Vạn Tại, lộ Bắc Giang, bây giờ là làng Vạn Ty tỉnh Hà Bắc.
        Thuở nhỏ, nhà nghèo. Năm 18 đi hỏi vợ. Gia đình nhà gái nhận lễ vật, nhưng  sau lại từ hôn, chê rằng Ðạo Tải xấu trai. Sau đó cha mẹ chàng lại tìm cho con một đám khác, nhưng cuộc nhân duyên nầy cũng không thành, vì nhà gái chê là chú rể có tướng mạo kỳ dị, không có mả khoa bảng, không phải là người xứng đáng để nương tựa.

Là điểm đến của đông đảo du khách trong và ngoài nước các danh lam cổ tự như: chùa Tây Phương, chùa Thầy (Hà Tây), chùa Kim Liên, chùa Trấn Quốc (Hà Nội), chùa Đồng - Yên Tử (Quảng Ninh), chùa Trăm Gian, chùa Côn Sơn (Hải Dương) v.v... lẽ ra phải được quản lý và đầu tư đúng mức. Nhưng mỗi mùa lễ hội, những gì diễn ra trước mắt lại cứ như một nghịch lý đau lòng...

Những điều trông thấy
Điểm hành hương nổi tiếng của xứ Bắc Hà là chùa Thầy (Thiên Phúc tự, Hà Tây), được xây dựng vào thời vua Lý Nhân Tông (1072-1127), nơi lưu dấu tu hành của vị cao tăng thời Lý, Thiền sư Từ Ðạo Hạnh. Trái với cảnh trí u tịch của một ngôi danh lam cổ tự, thực tế trước mắt làm du khách không khỏi chạnh lòng. Trước cổng chùa, rất nhiều hàng quán chen nhau chiếm chật cả lối đi. Các bãi giữ xe cũng đua nhau giành khách và hét giá ngất ngưởng dù cách đó không xa, một bảng thông báo giá giữ xe do UBND tỉnh Hà Tây ban hành, quy định 500đ cho xe đạp và 1.000đ cho xe gắn máy!

     Đầu năm 2007 này, tôi có duyên được tháp tùng Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Thừa Thiên - Huế sang thăm các ngôi chùa Việt Nam tại hai tỉnh Chămpasak và Savannakhet của đất nước bạn Lào. Trong khuôn khổ của chuyến đi thăm ngắn ngày, chúng tôi tranh thủ thời gian tìm hiểu đời sống kinh tế văn hóa của bà con Việt kiều tại Lào. Mới hay, bà con Việt kiều ở đây đều “ly hương” chứ không “ly Tổ”.